Uzman Erbaş Sözleşme Yenileme ve Sözleşme Fesih Konusunda​​

Sıkça Sorulan Sorular

​​

1.  Uzman erbaş sözleşme feshi ve sözleşmenin yenilenmemesi nedir? Fark var mıdır?

Sözleşme feshi ve sözleşme yenilenmemesi farklı kavramlardır. Uzman erbaş sözleşme feshi Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) veya Jandarma Genel Komutanlığı ile uzman erbaş arasında devam eden sözleşmenin taraflardan birinin talebi üzerine ileriye yönelik olarak sona erdirilmesidir. Sözleşme yenilenmemesi ise yasal süresi sona eren sözleşmenin bir daha yenilenmemesidir.

​

2.  Uzman erbaş sözleşme fesih gerekçeleri nelerdir?

Sözleşme feshi iki şekilde gerçekleşir:

-  Uzman erbaşın kendi isteği ile sözleşmeyi feshetmesi

-  İdarenin 3269 Sayılı Uzman Erbaş Kanununun 12, 12/A, 12/B ve 12/C maddeleri çerçevesinde sözleşmeyi feshetmesi.

​

3.  Uzman erbaşlar sözleşmeyi kendi istekleriyle sona erdirebilir mi?

Uzman erbaşlar, kendi istekleriyle tek taraflı olarak sözleşmelerini sona erdirebilirler. Ancak bu hak sınırlıdır.

-  Sözleşme süresi bittikten sonra sözleşme yenilememe

-  Sözleşme imzalanmasından sonraki ilk 5 aylık intibak dönemi içinde (Peşin ödenen aylık ve aylıkla birlikte ödenen diğer özlük haklarının çalışılmayan günlere ait kısmı geri alınır. m.12)

-  İstihdam edildiği kadronun kaldırılması ve sınıf/kuvvet değişikliği işlemine tabi tutulan personele “sözleşmenin feshini isteme” hakkına sahiptir. (Kanun esaslarına göre tahakkuk edecek ikramiye ödenir.m.16)

​

4.  Uzman erbaş sözleşmesinin idari fesih gerekçeleri nelerdir?

Uzman erbaşların sözleşmelerinin 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu kapsamında TSK/JGK/SGK ile ilişikleri kesilmesi genel olarak şu başlıklar altında toplanmaktadır (m.12, m.12/A, m.12/B, m.12/C):

“İntibak Edememe”, “Başarı Gösteremeyenler/ Görevde Başarısız Olma”, “Ceza Alanlar” “Kendilerinden İstifade Edilememe” ve “Sağlık Sebepleri” halleridir.

 

5.  Uzman erbaş sözleşme fesih nedenlerinden “İntibak Edememe” şartları nelerdir?

Rapor, tutanak ve belge ile sabit olmak şartıyla ilk 5 aylık intibak döneminde intibak edemeyenlerin sözleşmesi feshedilir Bunlar “emir/ödevlere riayet etmeme”, “en az 2 amirden toplam 3 disiplin cezası”, “intibak eğitimi sınav başarısızlığı” gibi hallerde idare fesih yapabilir. (m.12/A).

 

6.  Uzman erbaş sözleşme fesih nedenlerinden “Başarı Gösteremeyenler /Görevde Başarısız Olma” şartları nelerdir?

Bu, intibak döneminden bağımsız olarak da uygulanabilen (kanıt ve belgelendirme şartıyla) fesih gerekçesidir. Almış olduğu sicile göre kademe ilerlemesi yapamayanlardır. (m.12/a)

Görevde başarısızlık veya yetersizlik gösteren (Atış, spor, eğitim faaliyetlerinde standartlara ulaşamayanlar, kadro görevinde yetersizlik, üç ay veya daha uzun süreli kurs veya eğitimde başarısız olanlar) uzman erbaşların sözleşmeleri feshedilir. (m.12/B).

 

7.  Uzman erbaş sözleşme fesih nedenlerinden “Ceza Alanlar” şartları nelerdir?

Bazı suçlar ve belirli mahkûmiyet hallerinde, “ceza ertelense, seçenek yaptırıma çevrilse, HAGB olsa veya affa uğrasa dahi” uzman erbaş sözleşmesi feshedilir. Bu, uygulamada çok kritik: Ceza infaz edilmemiş olsa bile, kanun “fesih” sonucunu bağlıyor (m.12/b sayılan suçlar). Bunar;

-  Belirli katalog suçlardan mahkûmiyet (Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, cürüm tasniî, ırza geçmek, sarkıntılık, kız, kadın veya erkek kaçırmak, fuhşiyata tahrik, gayri tabiî mukarenet, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçlar ile istimal ve istihlâk kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmî ihale ve alım ve satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat, isyan suçlarından dolayı mahkûmiyet. m.12/b-1)

-  Askerî Ceza Kanunu 148’de yazılı suçlardan mahkûmiyet (Siyasi faaliyetlerde bulunanlar, m.12/b-2)

-  Taksirli suçlar hariç, 30 günden fazla hürriyeti bağlayıcı diğer adlî cezalar (m.12/c)

-  Taksirli suçlar nedeniyle 6 ay veya daha fazla süre ile hürriyeti bağlayıcı bir ceza (m.12/ç, Anayasa Mahkemesi iptal etmiştir),

-  Son 1 yılda toplam 30 gün ve daha fazla oda hapsi / hizmet yerini terk etmeme disiplin cezası

-  Son 1 yılda en az iki disiplin amirinden toplam 8 defa veya daha fazla disiplin cezası (m.12/d)

 

8.  Uzman erbaş sözleşme fesih nedenlerinden “Kendilerinden İstifade Edilememe” şartları nelerdir?

Bu kategori, ağır disiplin (aşırı borçlanma, uyuşturucu, içkiye, kumara düşkünlük), sağlık, ahlak (yüz kızartıcı, utanç verici ya da genel ahlakına aykırı fiiller), görev ve nitelik ihlalleri durumundaki davranış ve durumları kapsar. (m.12/C) (TSK Disiplin Kanunu m.20)

-  Bir sözleşme yılı içinde mazeretsiz olarak toplam yedi gün ve daha uzun süre göreve gelmemek.

-  Komando olarak temin edilenlerden en az dört yıl hizmet süresini tamamlamadan, vazifenin sebep ve tesiri nedenleri hariç, komando niteliğini kaybettiği yönünde sağlık kurulu raporu almak.

-  Uzman erbaş olmak için gerekli nitelik ve şartlardan herhangi birini taşımadığı sonradan tespiti veya niteliklerinden herhangi birini kaybetmek.

 

9.  Uzman erbaş sözleşme fesih nedenlerinden “Sağlık Sebepleri” şartları nelerdir?

-  Tedavi süresi hariç olmak üzere, hava değişimi ve istirahat süresi son bir yıl içerisinde üç ayı geçen geçen uzman erbaşların Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. (m.10)

-  Görev yapamaz sağlık kurulu raporu alınması.

-  Komando olarak temin edilenlerden en az dört yıl hizmet süresini tamamlamadan, vazifenin sebep ve tesiri nedenleri hariç, komando niteliğini kaybettiği yönünde sağlık kurulu raporu almak.

 

10.  Uzman erbaş sözleşme fesih nedenlerinden “Diğer İdari Fesih” sebepleri nelerdir?

-  MSB tarafından uygun görülmeyen yabancıyla evlilik (m.12/e)

-  Türk vatandaşlığını kaybeden veya vatandaşlıktan çıkarılanlar (m.12/f)

-  Terör örgütleriyle ilişki, eylem birliği, yardım, propaganda vb. (m.12/g)

 

11.  Uzman erbaş Sözleşme Yenilenmesi Koşulları nelerdir?

-  Sözleşme bitiminden 3 ay önce dilekçe vermek (yurt dışında görev yapanlar 6 ay önce)

-  Sağlık niteliklerine sahip olmak

-  Sicil notunun %60 ve üzerinde olması

-  Açık kadro bulunması (Yön.m.12)

 

12.  Uzman erbaş adaylarında aranan sağlık şartı nedir?

Sağlık durumunun uzman erbaşlığa elverişli olduğunu Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine uygun olarak belirlenmiş tam teşekküllü bir hastaneden alacağı raporla kanıtlamış olmak. (m.6/ç)

 

13.  Hava değişimi ve istirahat süresinin hesaplanmasında tedavi süresi dahil edilir mi?

Hayır, tedavi süresi hariç olmak üzere hesaplanır.

 

14.  Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanan uzman erbaşların sözleşmesi feshedilir mi?

Evet, güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlananların sözleşmeleri feshedilir.

 

15.  Hükmün açıklanmasının geri bırakılması durumunda sözleşme feshi yapılır mı?

-  m.12/b kapsamındaki sayılı suçlar (yüz kızartıcı ve şeref kırıcı suçlar) yönünden mahkûmiyet varsa, ceza ertelense de seçenek yaptırıma çevrilse de HAGB kararı verilmiş olsa da affa uğrasa da sözleşme feshedilir.

-  m.12/c kapsamındaki “diğer suçlar” yönünden taksirli suçlar hariç, eğer mahkeme 30 günden fazla hürriyeti bağlayıcı ceza ile “mahkûmiyet” vermiş fakat hükmün açıklanmasının geri bırakılması durumunda suçun türüne göre sözleşme feshi yapılmayabilir. Her bir somut olay ayrı incelenmesi gerekir.

 

16.  Görevden uzaklaştırılan uzman erbaşın sözleşmesi kendisinden istifade edilememe gerekçesiyle feshedilebilir mi?

Hayır, görevden uzaklaştırma ilgili maddede sayılmadığından bu gerekçeyle sözleşme feshi hukuka aykırıdır.

 

17.  Sözleşmesi feshedilen uzman erbaşlar tekrar TSK'ya alınabilir mi?

Her ne sebeple olursa olsun, sözleşmesi feshedilen uzman erbaşlar, tekrar Türk Silahlı Kuvvetlerine alınmazlar. Sözleşmesi feshedilen uzman erbaşlar ancak göreve iade için iptal davası açmalıdır.

 

18.  Sözleşme yenileme başvurusu kabul edilen uzman erbaşın yeni sözleşme süresi ne kadardır?

Yenileme sözleşmeleri, bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak şartıyla uzatılabilir. (m.5)

 

19.  İdare, sözleşme uzatma dilekçesini zamanında veren uzman erbaşın sözleşmesini yenilememe (uzatamama) yetkisi var mıdır?

Uzman erbaş kanunda  “…şartlar altında uzatılabilir” ifadesi, uzatmanın otomatik bir hak olmadığını; şartlar sağlansa bile ayrıca idarenin değerlendirme hakkı bulunduğunu gösterir. Ancak red kararı gerekçeli ve tarafınıza tebliğ edilmiş olmalıdır.

 

20.  Sözleşme bitiminin 3 ay öncesinde yenileme dilekçesi verilmezse idarenin sözleşme yenilememe hakkı var mı?

Sözleşme bitimine 3 aydan az kala verilen dilekçe, kural olarak Yönetmelik’teki başvuru süresi şartını sağlamaz. Uygulamada idare gecikmiş dilekçeyi işleme almakta ancak bu durum kişiye kesin bir hak vermez.

 

21.  Kurs veya eğitimde başarısız olan uzman erbaşların sözleşmesi feshedilir mi?

Evet, 3 ay ve daha uzun süreli kurs/eğitimde başarısız olanların sözleşmeleri feshedilir.

 

22.  Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanan uzman erbaşların sözleşmesi feshedilir mi?

Evet, güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanan uzman erbaşların sözleşmeleri feshedilir.

 

23.  Kademe ilerlemesi için hangi şartlar aranır?

Bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması, o yıl içinde olumlu sicil almış olması, bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması şarttır. (m.9).

 

24.  Uzman erbaşlara "rütbenin geri alınması" cezası uygulanır mı?

Hayır, uzman erbaşlar hakkında rütbenin geri alınması cezası uygulanmaz. (m.6).

 

25.  Uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, tedavi süresi hariç, son bir yıl içerisinde kaç ayı geçemez?

Üç ayı geçemez (Madde 10, Değişik birinci fıkra).

 

26.  Kanser, tüberküloz gibi uzun süreli tedavi gerektiren hastalıklara yakalanan uzman erbaşların tedavi, istirahat veya hava değişimi süresi toplamda kaç yılı geçemez?

Üç yılı geçemez (m.10).

 

27.  Sözleşmeleri sağlık nedeniyle sona eren uzman erbaşlara, tedavileri devam ediyorsa, sözleşme sona erme tarihinden itibaren en fazla kaç ay süreyle net maaşlarının 2/3'ü ödenir?

On iki ay (m.10).

 

28.  Komando branşında istihdam edilen uzman erbaşlardan 40 yaşını dolduranlar nasıl atanır?

İstihdam edildikleri sınıfların yönetmelikte belirlenen uygun kadro görev yerlerine atanırlar (m.16).

 

29.  Sözleşme feshi durumunda uzman erbaşın hakları nasıl korunur? Tazminat hakları var mıdır?

Kendi kusurları olmaksızın hizmet sürelerinin uzatılmaması sebebiyle veya sözleşme süresini bitirip ayrılanlara miktarda ikramiye (tazminat) ödenir. Ancak kusuru bulunanlara tazminat verilmez. (m.16).

 

30.  Uzman Çavuş Sözleşme Feshi Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Tazminat, çalışanın toplam hizmet süresine göre hesaplanır. Hizmet süresi, işe başlama tarihi ile sözleşmenin sona erdiği tarih arasındaki süredir. Kendi kusurları olmaksızın hizmet sürelerinin uzatılmaması sebebiyle veya sözleşme süresini bitirip ayrılanlara;

-  Hizmet Süresi 5 Yıldan Az İse; ayrıldıkları tarihteki net maaşının (belirli ek tazminatlar hariç) 2 katının toplam hizmet yılı ile çarpımı miktarında ikramiye/ tazminat

-  Hizmet Süresi 5 Yıldan fazla ise; yukarıdaki esasa göre hesaplanacak 5 yıllık tazminata ek olarak net maaşın (belirli ek tazminatlar hariç) 5 yıldan fazla olan hizmet yılı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın ayrıca ilâve edilmesi suretiyle tespit edilecek miktarda ikramiye/ tazminat verilir. (m.16).

Ancak uzman çavuşa ödenecek ikramiye miktarı son maaşlarının 20 katını geçemez.

Örneğin, 7 yıl görev yapmış bir uzman çavuşun tazminatı, son net maaşının 5 yıl için olan kısmı artı 2 yıl için ek tazminat şeklinde hesaplanır.

 

31.  Sözleşme feshi sonrası uzman erbaşlar tazminat öder mi?

Tazminatla ilgili özel bir hüküm yoktur, ancak peşin olarak ödenen aylık ve aylık ile birlikte ödenen diğer tüm özlük haklarının çalışılmayan günlere ait kısmı geri alınır. (m.12/1).

 

32.  Sözleşme feshi veya sözleşme yenilememe durumunda uzman erbaşlar kendi tabancalarını taşıyabilir mi?

Sözleşme feshi veya yenilememe durumunda uzman erbaşların zati tabanca edinme haklarını doğrudan etkilemez. Uzman erbaşlar en az 10 yıl görev yaptıktan sonra Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrıldıklarında, istifa veya istifa etmiş sayılmak suretiyle kendi tabancalarını edinebilirler. Ancak tabanca taşıma izni için sağlık açısından psikolojik, nörolojik ve fiziki rahatsızlıkların olmadığını devlet hastanesinden alınacak raporla belgelenir.

 

33.  Sözleşme feshi veya sözleşme yenilememe sonrasında uzman erbaşlar işsizlik maaşı alabilir mi?

Uzman erbaşların diğer Türk Silahlı Kuvvetleri personeli gibi işsizlik maaşı alma hakları bulunmamaktadır. Bunun nedeni TSK personelinin İş Kanunu kapsamında bulunmayıp özel statüde olmaları ve işsizlik sigortası sistemine tabi olmamalarıdır.

 

34.  Sözleşme yenilemeyen ve sözleşme feshedilen uzman erbaşlar memurluğa geçiş yapabilir mi?

Kendi isteğiyle görevden ayrılan veya sağlık sebebiyle sözleşmesi feshedilen uzman erbaşların memurluğa geçiş hakları vardır. Sözleşme fesih sebebi meslekten çıkarma cezası ise memurluğa geçiş hakkı vardır. Memurluğa geçiş için ise ilgili kurumların ilan ettiği memur alım şartları (KPSS gibi) ve prosedürleri takip edilmelidir. Ancak fesih sebebi devlet memurluğundan çıkarma ise memurluğa geçiş hakkı yoktur.

 

35.  İdare tarafından uzman erbaş sözleşmesinin feshedilmesi durumunda ne yapılmalıdır?

Hukuka aykırı fesihlerde idari işlemin iptali davası açılabilir.

 

36.  Uzman erbaş sözleşme feshi işlemine karşı dava açma süresi ne kadardır?

Dava açma süresi fesih işleminin tebliğinden itibaren 60 gün olup hak düşürücü süredir.

 

37.  Davayı kazanan uzman erbaş hangi haklarını alır?

Dava süresince mahrum kaldığı tüm parasal ve özlük haklarını yasal faizi ile birlikte geri alır.

 

38.  Davayı kazanan uzman erbaş kaç gün içinde göreve dönmelidir?

Davanın kazanılmasından sonraki 30 gün içinde atandıkları yerlere katılış yapmalıdır.